• موارد مصرف |
این فرآوردهها برای درمان كوتاه مدت یبوست مصرف میشوند.
|
• مکانیسم اثر |
سنوزیدهای B و A توسط باكتریهای روده بزرگ متابولیزه شده و تبدیل بهمشتقات فعال Rhein - anthrone میگردند. این تركیبات موجب تحریك و افزایش حركات پریستالتیك روده و در نتیجه كاهش جذب آب و الكترولیتها شده و همچنین ترشح مایعات در روده بزرگ را از طریق تحریك ترشح فعال كلراید و مخاط افزایش میدهند. اثرات فوق احتمالا ناشی از افزایش بیوسنتز و آزادسازی پروستاگلاندینها است. روغنهای فرار موجود در گشنیز و زیره (موجود در بعضی از این فراودهها) به علت داشتن اثرات آنتی اسپاسمودیك مانع ایجاد درد و كرامپ شكمی ناشی از مصرف سنا میگردد. |
• اجزای فرآورده |
C-Lax : حاوی 600 میلیگرم برگ سنا ( Cassia obovata ) معادل 15 میلیگرم سنوزید B و 100 میلیگرم دانه گشنیز ( Coriandrum sativum ) میباشد. Herbilax : حاوی 290 میلی گرم پودربرگ سنا ( Cassia acutifolia ) معادل 2/5% سنوزید A و B میباشد. Senalin : از مخلوط گیاهان زیر تشكیلشده است: 1. برگ سنا50% Cassia angustifolia 2. دانه زیره سبز25% Cuminum cyminum 3. گل سرخ25% Rosa damascena Senalin 7.5 : حاوی: 1. عصاره خشك برگ و میوه سنا34/2% Cassia obovta 2. پودر گلبرگ گل سرخ15/1% Rosa damascena 3. اسانس رازیانه0/45% Foeniculum vulgare Sennamed : از عصاره خشك الكلی برگسنا ( Cassia angustifolia ) معادل 9میلیگرم سنوزید B و A تهیه شده است. |
• مواد موثره |
فلاونوییدهایی نظیر كورستین ، ایزوكورستین ، استرولها ، كاروتنوییدها و ساپونین. هیدروكسی آنتراسن گلیكوزیدها سنوزید A و B و روغنهای فرار (نظیر لینالول، كوریاندرول، كومینالدئید و سیترال). |
• هشدارها |
1 ـ استفاده طولانی مدت از ملینهای آنتراكینونی ایجاد وابستگی مینماید. 2 ـ بهعلت احتمال ترشح مشتقات آنتراكینون در شیر مادر، مصرف اینفرآورده در دوران شیردهی توصیه نمیگردد. 3 ـ دفع كلیوی تركیبات آنتراكینونی موجب تغییر رنگ ادرار (زرد قهوهای بهقرمز) همراه با افزایش pH آن میگردد. 4 ـ مصرف این فرآوردهها در دوران بارداری، تنها هنگامی توصیه میگردد كه رژیم غذایی مناسب و ملینهای فیبری موثر واقع نشدهاند. 5 ـ ملینها در خردسالان (تا سن 6 سال) بجز با دستور پزشك نباید مصرف شوند. |
• عوارض جانبی |
مصرف سنا ایجاد درد و كرامپهای شكمی مینماید ولی فراوردههای حاوی دانه گشنیز و یا زیره احتمالا این عارضه را ایجاد نمینمایند. مصرف طولانی مدت و دوزهای بالای این فرآوردهها موجب از بین رفتن كارایی رودهها، اسهال و از دست دادن آب و الكترولیتها (بهویژه پتاسیم)، آلبومینوری و هماتوری میگردد. مقادیر زیاد سنا ممكن است ایجاد نفریت نماید. در افرادی كه بهمدت طولانی از ملینهای آنتراكینونی استفاده نمودهاند، پیگمانتاسیون ملانوتیك مخاط روده ( Melanosis coli ) مشاهده شده است. البته 12 ـ 4 ماه پس از قطع مصرف دارو این عارضه از بین خواهد رفت. |
• تداخل های دارویی |
این داروها به دلیل تغییر رنگ و افزایش pH ادرار ممكن است با آزمایشهای تشخیصی (مانند تعیینمیزان اوروبیلینوژن ادرار و تعیین میزان استروژن بهروش كوبر) تداخل نمایند . فراوردههای حاوی سنا با داروهای پایین آورنده پتاسیم خون مانند مدرهای تیازیدی، آدرنو كورتیكو استروئیدها، ریشهشیرین بیان و گلیكوزیدهای قلبی تداخل اثر داشته و احتمالا ایجاد اختلالات قلبی و عصبی ـ عضلانی مینمایند. |
• نکات قابل توصیه |
1 ـ با توجه به اینكه اثرات سنا 10 ـ 8 ساعت پس از مصرف آن ظاهر میگردد، بهتر است این فرآوردهها در هنگام خواب مصرف شوند. 2 ـ مصرف حداقل 8 ـ 6 لیوان آب در روز برای كمك به نرم شدن مدفوع و جلوگیری از كاهش آب بدن بیمار ضروری است. این امر بهعلت خروج حجم زیادی از آب با مدفوع اهمیت دارد.
|
• مقدار مصرف |
C-Lax : بهعنوان ملین در بزرگسالان، 2 ـ 1 قرص در روز و در كودكان بالاتر از 6 سال، 1 ـ 0/5 قرص طبقدستور پزشك به عنوان مسهل: 3 ـ 2 قرص یكجا قبل از خواب. Herbilax : به عنوان ملین در بزرگسالان 2 كپسول در روز و در كودكان بالاتر از 6سال 1 كپسول در روز. برای تخلیه معده10 كپسول یكجا با دو لیوان آب. Sennamed : بزرگسالان: 2 ـ 1 قرص و در كودكان 12 ـ 6 سال یك قرص هنگام خواب مصرف شود. Senalin : یك قاشق غذاخوری از مخلوط سنالین را در یك لیوان آب جوش ریخته وپ س از نیم ساعت آن را صاف نموده قبل از صبحانه مصرف میشود. برای اجابت مزاج و تخلیه سریع رودهها تا دو برابر مقدار فوق را میتوان مصرف نمود. Senalin 7.5 : به عنوان ملین در بزرگسالان 4 ـ 1 قرص و در كودكان بالاتر از 6 سال 2 ـ 1 قرص در روز.
|
• اشکال دارویی |
C-Lax: Tablet 750 mg Herbilax: Capsul 290 mg Senalin: Powder 40 g Senalin 7.5: Dragee 500 mg Sennamed: Tablet 650 mg |