• موارد مصرف |
از لیتیوم در درمان و پیشگیری مانیا، بیماری مانیک ـ دپرسیو، افسردگی عود کننده و رفتار تهاجمی استفاده میشود. |
• مکانیسم اثر |
مکانیسم اثر لیتیوم دقیقا مشخص نیست، اما به دلیل شباهت یون لیتیوم به یون سدیم، جایگزین سدیم شده و در ایجاد پتانسیل عمل در سلولهای عصبی اختلال ایجاد میکند، بر روی عملکرد واسطههای شیمیایی عصبی مثل نوراپی نفرین، سروتونین، دوپامین و استیل کولین و گیرندههای آنها تأثیرمیگذارد و با کاهش تولید پیام رسان ثانویه اینوزیتول تری فسفات ایجاد پاسخ سلولی را تضعیف میکند. |
• فارماکوکینتیک |
کربنات لیتیوم از طریق خوراکی به طور کامل جذب میشود و بعد از 30 دقیقه به حداکثر غلظت پلاسمایی میرسد. 95 درصد دارو بدون تغییر از طریق کلیه، دفع میشود. |
• موارد منع مصرف |
در نارسایی کلیه، بیماری قلبی و بیماری های که در آنها سدیم بدن متعادل نیست (مثل بیماری آدیسون) نباید مصرف شود. |
• هشدارها |
1 ـ به دلیل احتمال بروز تغییرات بافتی و عملکردی کلیه متعاقب مصرف دراز مدت لیتیوم خواهد شد، به همین دلیل درمان با این دارو بیش از 5 ـ 3 سال توصیه نمیشود. 2 ـ از آنجایی که نمک های لیتیوم دارای ضریب درمانی بسیار باریکی هستند، فقط در صورتی میتوان آنها را تجویز نمود که بتوان غلظت پلاسمایی دارو را به تناوب اندازه گرفت. افزایش غلظت پلاسمایی لیتیوم بالاتر از حد درمانی ممکن است کشنده باشد. 3 ـ در صورت بروز علائم مسمومیت با لیتیوم (لرزش، عدم تعادل، نیستاگموس، نارسایی کلیوی و تشنج) باید درمان را قطع و در صورت لزوم مسمومیت زدایی انجام داد. 4 ـ وقتی که غلظت پلاسمایی لیتیوم به حد سمی میرسد، معمولا 1 یا 2 روز طول میکشد تا علائم شدید مسمومیت بروز کند. 5 ـ در صورت تخلیه سدیم بدن، مسمومیت با لیتیوم تشدید میشود. به همین دلیل از مصرف داروهای مدر بخصوص تیازیدها همزمان با این دارو باید اجتناب شود. 6 ـ در موارد میاستنی گراو، جراحی و استفاده همزمان از داروهای مدر باید با احتیاط فراوان مصرف شود.
|
• عوارض جانبی |
اختلال گوارشی، لرزش، پرنوشی و پر ادراری، افزایش وزن و خیز از عوارض جانبی دارو هستند. تاری دید، بدتر شدن اختلال گوارشی (بی اشتهایی، استفراغ، اسهال)، ضعف عضلانی، افزایش اختلال CNS خواب آلودگی خفیف، کسالت، سرگیجه و عدم تعادل، عدم هماهنگی، هیپر رفلکسی، تشنج، سایکوز، سنکوپ، کم ادراری، نارسایی گردش خون، اغماء و معمولا مرگ از علائم مسمومیت با لیتیوم هستند. |
• تداخل های دارویی |
داروهای مهار کننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین ( ACE ) ، داروهای ضد التهاب غیر استروییدی، مدرهای موثر بر قوس هنله و تیازیدها با کاهش دفع لیتیوم، غلظت پلاسمایی آن را افزایشمیدهند. لذا احتمال مسمومیت وجود خواهد داشت. سدیم بی کربنات، استازولامید و تئوفیلین دفع لیتیوم را افزایش و موجب کاهش غلظت پلاسمایی آن میشوند. گزارش شده که مصرف همزمان لیتیوم با مترونیدازول و اسپکتینومایسین موجب بروز مسمومیت با لیتیوم شده است. مصرف همزمان لیتیوم با فنی توئین، کاربامازپین، وراپامیل، دیلتیازم و متیل دوپا ممکن است موجب سمیت عصبی شود. مصرف همزمان لیتیوم با داروهای ضد سایکوز بخصوص هالوپریدول و نیز با متوکلوپرامید موجب افزایش خطر بروز عوارض خارج هرمی و احتمالا سمیت عصبی میگردد. در صورت مصرف همزمان با لیتیوم، اثر شل کنندههای عضلانی افزایش مییابد. لیتیوم با اثرات نئوستیگمین و پیریدوستیگمین تداخل میکند. |
• نکات قابل توصیه |
1 ـ مقدار مصرف لیتیوم را باید به گونه ای تنظیم نمود که غلظت پلاسمایی در محدوده 1 – 4/0 mmol/liter قرار بگیرد. 2 ـ جهت درمان نگهدارنده و در سالمندان،مقدار مصرف لیتیوم باید به گونهای تنظیم شود که غلظت پلاسمایی در حد 1 – 4/0 mmol/liter بدست آید. 3 ـ غلظت پلاسمایی مطلوب در هر فرد باید به طور جداگانه تعیین شود. 4 ـ در مسمومیت خفیف با لیتیوم، قطع دارو و تجویز مقادیر زیاد آب و نمک برای رفع مسمومیت کفایت میکند. 5 ـ وقتی رژیم دارویی لیتیوم تثبیت شد، معمولا هر 3 ماه یکبار غلظت پلاسمایی آن باید اندازهگیری شود. 6 ـ در طول دوره درمان، عملکرد تیروئیدباید تحت نظر باشد. 7 ـ در طول دوره درمان، بیمار باید آب و سدیم به اندازه کافی مصرف کند. 8 ـ در صورت بروز استفراغ، اسهال، عفونت و تعریق شدید ممکن است لازم باشد مصرف لیتیوم را قطع نمود یا مقدار مصرف را کاهش داد. 9 ـ در صورت امکان از قطع ناگهانی دارو پرهیز شود. 10 ـ فرآوردههای مختلف لیتیوم از نظر فراهمی زیستی با یکدیگر تفاوت دارند و در صورت تغییر فرآورده مورد استفاده بیمار، باید احتیاطات لازم انجام شود. 11 ـ مصرف این دارو در کودکان توصیهنمیشود. |
• مقدار مصرف |
مقدار مصرف را باید به گونهای تنظیم نمود که در روز چهارم یا هفتم درمان 12 ساعت پس از زمان مصرف دارو، غلظت پلاسمایی لیتیوم درمحدوده 1 – 4/0 mmol/liter بدست آید. همچنین تنظیم مقدار لیتیوم باید بصورتی باشد که هر هفته و در مرحله بعد هر 4 هفته و نهایتا هر 3 ماه، محدوده غلظت پلاسمایی در حد فوق باشد. در ابتدا مقدار مصرف دارو بهصورت منقسم در روز داده میشود، اما بعد از تثبیت غلظت پلاسمایی، ترجیحا باید دارو یکبار در روز مصرفشود. به منظور درمان و پیشگیری ابتدا2/1 – 4/0 g/day به صورت یکی و یا در 2مقدار منقسم تجویز میشود. در سالمندان و بیماران با وزن کمتر از 50 کیلوگرم روزانه 400 میلی گرم توصیه میشود. |
• اشکال دارویی |
Tablet : 300 mg Tablet SR: 400 mg |
• نام های تجاری |
® LITHIUM CABONATE-ALHAVI ® LITMON ® LITHIRAM |